مشکلات و موانع آموزش و یادگیری ریاضی در مقاطع ابتدایی - راهنمایی و دبیرستان

مقدمه :
امروزه آموزش و پرورش بعنوان يکی از نهادهای رسمی و متولی امر تعليم و تربيت در جوامع جهانی عملكردهاي متعدد و متنوعی را از طريق برنامه های درسی محقق می سازد. از جمله اين مسئولیت ها ایجاد بستر مناسب جهت رشد دانش و فناوري در عرصه های مختلف ازجمله علوم تجربی (با تاکید بر علوم زیستی ، علوم زمین ، مسائل محیط وماهیت علوم) و رياضي است. دست یازیدن به این مهم ، مستلزم كيفيت بخشيدن به آموزش از طریق دروني نمودن آموخته‌ها در فراگیران است. موضوعي كه تنها از طريق تحقيق و پژوهش مي توان بسترهاي لازم براي آن را فراهم نمود. عملكرد دانش آموزان دوره ابتدايي در دروس علوم و رياضي طي سال هاي متمادي اين ضرورت را ايجاب نموده است تا از طريق يك مطالعه علمي موانع موجود در فراروي دانش آموزان اين دوره تحصيلي شناسايي شوند.
بيان مسئله :
از جمله محتواهای درسی ناظر بر رشد و توسعه، دروس علوم و رياضي است. این حیطه از دانش بشری در ايجاد انگيزه و رغبت نسبت به مباحث علمي و علم‌آموزي در سالهاي اوليه آموزش و يادگيري و نقش آن در پيشرفت ‌هاي گوناگون علمي و فناوري در عصر کنونی، از اهمیت بسزایی برخوردار است. بنابر این توجه به فرآيند آموزش و كيفيت بازده‌هاي ناشی از اين دروس، در مرتبه ای از اهمیت قرار دارد که موجب گردیده تا كشورهاي مختلف جهان در مراكز ارزشيابي ملي پيشرفت تحصيلي و انجمن بين‌المللي ارزشيابي پيشرفت تحصيلي(IEA)در انجام مطالعات تطبيقي به اين دو درس توجه ويژه مبذول دارند. مطالعات اين انجمن در سال هاي (95-1994؛ 99-1998و 04-2003 و قبل از آن) با هدف بررسي روند تغييرات آموزشي در مقياس جهاني، ناظر بر اين مهم است(كيامنش، 1379). عليرغم اهميت، نقش و جايگاهي كه دو درس علوم و رياضيات از آن برخوردارند، شواهد حاكي از آن است كه دانش آموزان دوره ابتدايي با مشكلات اساسي در اين دو درس مواجه اند.
در تایید این مطلب می توان به سومين مطالعه بين‌المللي رياضي و علوم، بعنوان بزرگترين و مهمترين مطالعة تطبيقي انجمن بين‌المللي ارزشيابي پيشرفت در دهة 1990 ميلادي (95ـ 1994) ‌ اشاره کرد که، در چهل و پنج كشور جهان بر روي سه جمعيت دانش‌آموزي با جمعيتي نزديك به نيم ميليون نفر و با 31 زبان مختلف، در دو درس علوم و رياضي با هدف بررسي پيشرفت دانش‌آموزان كشورهاي شركت‌كننده به اجرا درآمد. در مطالعه مربوط به جمعيت شماره يك 24 كشور در پاية پايين (كلاس سوم ابتدايي) و 26 كشور در پاية بالا (چهارم ابتدايي) در سال تحصيلي 74 ـ 1373 از جمله ايران مشاركت داشتند(Chamberlain, M., Chamberlain, G.,& Garden, R,1998).
در اين مطالعه بين‌المللي كوشش شد تا تصويري از برنامة درسي و آموزشي قصد شده و برنامة درسي و آموزش كسب شده در دو حوزة علوم و رياضي در كشورهاي شركت‌كننده بدست آيد. بر اساس نتايج حاصل از اين بررسي گسترده در رابطه با جمعيت شماره يك در آزمون درس علوم و رياضي، عملكرد تحصيلي 6845 نفردانش‌آموز ايراني مورد مطالعه در پايه سوم و چهارم ابتدايي از بعد محتوا‏، عملكردهاي مورد انتظار و در مقايسه با عملكرد دانش آموزان جمعيت 1 در سئوال هاي آزمون درس علوم و رياضي و جمعيت شماره  2 در سئوالهاي مشترك حاكي از آن بود كه :
دانش‌آموزان ايراني در پايه‌هاي سوم و چهارم ابتدايي در ارتباط با محتواي آموزش يا برنامة قصد شده به ترتيب در70 (پايه سوم) و 60 درصد (پايه چهارم) موارد ‌به برنامه قصد شده دست نيافته اند. از 105 نمره كل آزمون علوم دانش آموزان توانسته اند تنها به 30 درصد سئوالات پاسخهاي صحيح بدهند. كه بر اين اساس در پاية سوم از ميان 24 كشور رتبة 24 و در پاية چهارم از ميان 26 كشور رتبة 25 را كسب كرده‌اند. متوسط درصد پاسخهاي صحيح دانش‌آموزان پسر پاية چهار در مجموعة علوم زيستي (44 درصد) از متوسط درصد پاسخهاي صحيح پسران دركل آزمون بيشتر و در 2 زير مجموعه ديگر؛ يعني علوم زمين (40 درصد) و مسائل محيط و ماهيت علوم (25 درصد) از متوسط درصد پاسخهاي صحيح پسران در كل آزمون كمتر گزارش شده است. همين وضعيت براي دانش‌آموزان دختر نيز صادق بود(كيامنش،نوري، 1376).
اگر رشد متوسط يك سال آموزش را معادل تأثير يك سال آموزش فرض كنيم و متوسط عملكرد دانش‌آموزان ايراني در پاية چهارم ابتدايي را با متوسط عملكرد دانش‌آموزان كشورهاي شركت كننده درهمين پايه (پاية بالاي جمعيت 1) مقايسه كنيم، به اين نتيجه خواهيم رسيد كه دانش‌آموزان ايراني حدود دو سال و يك دهم از دانش‌آموزان همسال خود از نظر آموزش در دو درس رياضي و علوم عقب‌تر هستند(كيامنش، 1379). در بررسي عوامل موثر در اين افت تحصيلي حج فروش (1373) در پژوهشي با عنوان «بررسي نظرات معلمان مجرب درباره اشكالات محتواي كتاب هاي درسي دوره ابتدايي و راهنمايي» به عواملي مانند: عدم اطلاع معلمان از روش تدريس، تراكم زياد دانش آموزان در كلاس، مسلط نبودن معلمان به محتواي كتاب هاي درسي و كم كاري آنان اشاره مي كند. مبشر(1376) در بررسي " سنجش دانش نظري و عملي معلمان علوم و رياضيات پايه هاي چهارم و پنجم ابتدايي و دوم و سوم راهنمايي تحصيلي" اظهار مي دارد : معلمان دوره ابتدايي و راهنمايي تحصيلي در درس هاي علوم و رياضيات از نظر دانش نظري و عملي ضعيف هستند. معلمان رياضيات به نحو چشمگيري ضعيف تر از معلمان علوم هستند. دانش نظري معلمان علوم و رياضيات در هر دو دوره تحصيلي بيشتر از خلاقيت هاي ذهني و مهارت هاي عملي آنان است. توانايي معلمان رياضيات در هر دو دوره تحصيلي در خلاقيت هاي ذهني بيشتر از مهارت هاي عملي آنان است. توانايي معلمان علوم در مهارت هاي عملي بيشتر از معلمان رياضيات است.

متن کامل مقاله را به صورت وورد از لینک زیر دانلود کنید

دانلود کنید